Tặng các bạn bầus!

Lẽ ra tui đã phải viết entry này tặng em Trâm từ hồi tháng 11-12 năm ngoái, khi em mới cấn thai vài tháng. Nhưng rồi dồn dập nhiều chuyện xảy ra quá, tui ... "thương em đứt ruột" mà cũng đành phải "giả đò ngó lơ"! Cho tới giờ thì thật ra cũng chưa rảnh rang, thư thái gì cho cam ..., nhưng em Trâm thì sắp đập chum, mẹ Kat với bạn TM thì đang vác ba lô ngược, em Dung cũng mới lên xe bông (biết đâu vài tháng nữa cũng bầu) ... thôi thì tui tranh thủ gõ được bi nhiêu thì gõ vậy.

Thật ra thì viết bài này tui không dám nói là hướng dẫn gì cho các bạn đâu. Vì cơ địa mỗi người mỗi khác, baby cũng mỗi đứa mỗi kiểu ... Kinh nghiệm của người này chưa chắc đã có ích cho người kia. Thành ra tui chỉ kể ra đây một số vấn đề mà tui đã gặp phải trong thời kỳ bầu bì, rồi mổ xẻ, rồi nuôi con bằng sữa mẹ sau mổ vv ... Tui đã sinh 1 lèo 2 bé liền nhau nên cũng có dịp "củng cố" kinh nghiệm sau 2 lần. Bữa nay xin mạn phép chia sẻ lên đây vài mẹo vặt tặng các bạn bầus (mấy bạn lận, phải có "s" mới đúng ha!) Nếu sau này có bạn nào thấy trường hợp của mình giống giống trường hợp của tui và áp dụng được mẹo vặt của tui mà thành công thì tui cũng mừng dùm bạn đó nhen

Ngoài ra, những kiến thức thông thường về chăm sóc thai nghén và trẻ sơ sinh thì chắc bạn bầu nào cũng có nghiên cứu rồi, tui chỉ nói một số điểm "behind the scene" để các bạn tham khảo thêm thôi hen.

1. Thai hành (Nghén)

Hồi có bầu, tui nấu cái gì ăn vô cũng hò. Hò tới mật xanh mật vàng luôn! Về sau, tui thử mua mấy hộp đồ ăn đông lạnh trong chợ Mỹ về ăn thử. Tới bữa ăn, chỉ việc bỏ vô microwave 1 lát là ăn. Vậy mà lại khỏi bị hò! Nhờ mấy cái hộp đồ ăn Mỹ đó mà tui "thọ" qua được hai đợt nghén.

2. Tăng cân thái quá.

Có lẽ do ăn đồ Mỹ nhiều nên những tháng cuối thai kỳ tui tăng cân nhanh lắm. Tới sau tuần thứ 30 là tui đã tăng được đủ số cân cần thiết cho cả thai kỳ. Bác sĩ cảnh báo là nếu tăng quá nhiều thì có thể khó sanh, và cũng có thể bị đường cao. Để hạn chế tăng cân mà vẫn bổ sung đủ dinh dưỡng cho con, tui đổi qua ăn thịt bò beefsteak. Mua bò về làm beefsteak rồi ăn với xà lách, cà chua. Ăn không vậy thôi, không ăn cơm. Vẫn no căng bụng, và đủ dinh dưỡng, mà suốt 2 tuần chỉ tăng có chừng 2 Lbs. Bác sĩ khen quá chừng.

3. Chứng vọp bẻ:

Chắc nhiều bà bầu cũng hay bị vọp bẻ. Người ta khuyên ăn chuối nhiều và đều đặn sẽ tránh được chứng này. Nhưng có người ăn chuối cứ ăn, mà vọp bẻ cứ bẻ, như tui. Dĩ nhiên, người ta thường bị vọp bẻ về đêm. Đang ngủ, tự nhiên duỗi chân ra 1 cái, bỗng thấy bắp chuối mình bị rút cứng ngắc. Đau thấu trời, hen bà con! Đang ngủ quá say mà bị như vậy thì chỉ có nước la lên, rồi khều người bạn cùng giường ngồi dậy bóp chân dùm cho đỡ đau thôi. Nhưng thường, đã tới 3 tháng cuối thai kỳ rồi, thì ít bà bầu nào ngủ say. Bản thân tui, tui hay ngủ rất lơ mơ, và nhận thấy được là cứ hễ mình thấy mỏi chân, phản xạ tự nhiên, mình duỗi chân ra cho dỡ mỏi, thì lập tức bị vọp bẻ. Bởi vậy, hễ khi chưa ngủ say, cảm thấy mỏi chân, thì thay vì duỗi chân ra, tui lại co hẳn chân lên, nằm nghiêng qua như dáng con tôm. Khi đó thì thoát khỏi vụ vọp bẻ!

3. Vận động nhiều, đi lại nhiều:

Người ta hay khuyên bà bầu nên vận động nhiều, đi lại nhiều cho dễ sanh. Chắc cũng đúng. Nhưng chữ "nhiều" ở đây chắc chỉ nên hiểu theo nghĩa tương đối. Tức là đừng thụ động quá mà thôi. chứ vận động nhiều quá, đi lại nhiều quá, thì có khi lại không hay lắm. Hồi ở tuần thứ 35, tui đi chợ Wal-Mart. Bữa đó đi chợ xong còn mắc đi restroom, mà cái restroom đằng trước lại đang sửa chữa, tui phải lết xuống tuốt cái restroom ngoài sau để đi. Nguyên 1 đoạn đường dài thăm thẳm như vậy, về nhà tui còn đứng làm bếp tới 9 giờ tối. Rốt cuộc là bị em bé đạp bể ối, phải sanh mổ sớm 5 tuần lễ. Bởi vậy, các bạn bầu đừng ỷ y, làm gì quá sức, hen.

4. Chuẩn bị "đồ nghề" trước khi đi sanh:

Vì vụ sanh sớm có thể xảy ra với bất cứ ai, bất kỳ giai đoạn nào, nên người ta hay khuyên các bà bầu chuẩn bị sẵn hành lý cho đêm nhập viện ngay từ khoảng tuần thứ 32.Ở Mỹ thì mình sẽ không cần chuẩn bị gì cho em bé hết. Từ tã, sữa cho tới các dụng cụ chăm sóc em đều sẽ được cung cấp sẵn. Thành ra chủ yếu là đem đồ cho mình. Túi xách đi bệnh viện nên để as84n giấy tờ mình đã đăng ký phòng sanh, thẻ bảo hiểm, rồi vớ, áo lạnh, và vật dụng cá nhân. Nếu sanh thường thì hình như ngày hôm sau là xuất viện liền. Mình nên để sẵn cho 2 mẹ con bộ đồ đẹp để mặc khi xuất viện về nhà.

Bạn có thể mua trước nhiều đồ dùng, vật dụng cho con. Riêng tã lót thì không nên mua trước. Vì bạn sẽ không biết chính xác bé sinh ra nặng nhẹ lớn nhỏ ra sao, xài size nào thì vừa. Mà tã từ size 0 tới số 4 thì bé sẽ đổi size rất nhanh. Hãy đợi đến khi sanh bé ra, biết con nặng bao nhiêu rồi thì mới cử daddy đi mua tã cho con, và cũng không nên mua quá nhiều. Gần hết thì mua nữa, chứ đừng mua trữ sẵn nhiều quá, xài không kịp mà con lớn rồi thì lại bỏ tã nhỏ đi.

5. Trường hợp sanh mổ:

Hồi tui sanh Thảo Nguyên thì ban đêm có ông xã vô ngủ lại nên tui giữ con lại phòng suốt ngày đêm. Nhưng khi tới Thảo Nghi thì ba phải về nhà với chị Thảo Nguyên nên mình tui ở lại trong BV với con. Ban ngày thì không sao, nhưng đêm đầu tiên thì phải gửi con lên phòng dưỡng nhi. Vì đêm đó mình còn lơ mơ mệt mỏi lắm, không nên giữ con lại phòng mà không có ai canh tiếp (lỡ chóng mặt làm rớt con thì kẹt lắm). Nhưng phải nhớ, là trong mấy ngày đầu sau sinh, trẻ sơ sinh sẽ cần bú mỗi 3 tiếng. Có thể bé ngủ say, không đòi bú, nhưng mẹ vẫn phải thức con dậy để cho con bú.

6. Cho con bú sữa mẹ:

Nếu có ai đó nói là sanh mổ không cho con bú sữa mẹ được thì không đúng. Có thể người mẹ vốn không có sữa sẵn, vậy thôi. Chứ sanh mổ vẫn có thể có sữa được ngay sau khi mổ vài tiếng đồng hồ, dù là sanh sớm những 5 tuần như tui. Quan trọng nhất là bạn cho con bú ngay những giọt sữa non đầu tiên đó, vì những giọt sữa non đầu tiên đó mới là quý nhất.

Càng cho con bú sớm, và bú đều, thì bạn sẽ càng có nhiều sữa và giữ được sữa lâu. Theo lời BS dặn, tui thường cho con bú cả hai bên ngực, mỗi bên ít nhất là 10 phút, rồi mới đổi qua bên kia. BS Mỹ ay khuyên là chỉ nên bú mỗi bên từ 10 ~ 20 phút thôi. Không nên để mỗi cữ bú ngắn hơn 20 phút hoặc dài hơn 40 phút.

Có người quan niệm là cứ hễ bé khóc là cho bú, bé ngưng thì mình ngưng. Nhưng mỗi cữ bú mà ít quá, dưới 20 phút thì rất có thể là bé đú không đủ sữa. Chít 1 lát sau là bé lại đòi bú nữa. Cứ làm như vậy, bé sẽ hình thành thói quen bú không đủ no, và bú lắt nhắt. Chỉ cần đỡ đói là ngưng, rồi 1-2 tiếng sau lại đòi bú. Điều này sẽ làm khó cho chính bạn vì tối ngày chỉ c gì. Còn nếu bạn có người phụ 1 tay, thì thói quen bú lắt nhắt này của bé cũng làm khó cho người ta.

Cách tốt nhất để biết bé bú mỗi bên như vậy có quá  lâu hay quá mau không là bạn nhìn hình dáng và kích thước của bầu ngực sau khi con con bú. Thường thì, nếu bẻ đã bú cạn bầu sữa thì ngực mình lúc đó nhỏ xíu, mềm xèo luôn! (hichic). Khi đó thì nên đổi cho bé qua ngực bên kia)

7. Bị tức sữa:

Người có quá nhiều sữa thì rất dễ bị tình trạng tức sữa. Ngực căng, rờ thấy từng cục cứng quanh đầu ti. Đó chính là tuyết sữa chứa đầy sữa mà bé bú chưa kịp nên phình to ra. Lúc này, bạn lấy khăn nóng đắp lên ngực, massage ngực cho những túi sữa này mềm bớt, rồi cho bé bú, hoặc bơm sữa ra ngay.

8. Bơm sữa bằng máy pump:

Ai đó có ý định đi làm lại sớm thì chắc sẽ nghĩ tới chuyện bơm sữa ra. Còn nếu bạn không có ý định đi làm lại trước khi cai sữa cho con, mà bạn thấy mình có sữa nhiều, thì bơm sữa ra cũng là 1 cách hay. Vì sữa mẹ có thể để ngăn đá được tới 6 tháng. Nếu bạn dư sữa, có thể cứ bơm ra, trữ vô freezer, rồi khi nào mình hết sữa, thì lại lấy phần sữa đã đông đá ra cho con bú thêm được 1 thời gian.

Tuy nhiên, khi bơm sữa thì bạn nên chú ý vài điều:

- Không nên chỉ bơm mà không cho con bú trực tiếp. Vì nếu chỉ bơm máy không thì tuyến sữa cũng không được kích thích đúng để tạo sữa nhiều và đều đặn. bạn sẽ rất mau bị mất sữa.

- Ngay từ những ngày đầu, sau mỗi cứ cho con bú, bạn nên cố gắng bơm sữa mỗi bên thêm vài phút. Có thể chỉ bơm được rất ít sữa thôi, nhưng làm cách này thì bạn "đánh lừa" được tuyến sữa, để nó "tưởng" là con bạn bú nhiều sữa lắm, và nó sẽ sản xuất nhiều cho bạn!

- hiều người rất sợ bơm sữa, vì bị đau đầu ti, thậm chí rát, đển chảy máu. Nhưng bạn có thể mua Lanolin về xài. Sau khi bơm sữa, hoặc sau khi con con bú, bạn xoa 1 lớp Lanolin lên đầu ti. Loại này không độc hại gì cho bé, nên bạn không phải lo là bé sẽ nuốt phải. Chính cái Lanolin này làm đầu ti của bạn không bị đau rát vì cho con bú hoặc bơm sữa.

9. Dưỡng sữa:

Cách tốt nhất để tạo sữa nhiều cho con là cứ cho con bú nhiều, và bổ sung đổ nước cho cơ thể mình. Ăn những món "bổ sữa" theo dân gian thì tui không biết vó chính xác không, nhưng cái cách tui xài là bổ sung thật nhiều dinh dưỡng và chất lỏng cho cơ thể. Ráng ăn cho thiệt nhiều, và cứ hễ sau khi cho con bú là lại nốc vô cho chính mình 1 ly hoặc là sữa, hoặc là nước lã, hoặc là nước bí đao vv...

10. Cho con uống nước:

Bác sĩ Mỹ thì luôn dặn mình không cho bé uống nước vì sợ nước làm bé đầy bụng, rồi bé bú không đủ sữa. Riêng tui thì tui vẫn cho bé uống nước, nhưng rất ít thôi. Mỗi lần cho con bú xong, tui hay đút con thêm chừng vài muỗng nhỏ xíu nước, coi như "tráng miệng" cho bé.

11. Theo dõi chuyện ăn uống và tiêu tiểu của con:

Khi mình mới sanh thì BV đưa cho 1 tờ giấy để mình ghi ra chi tiết coi mình cho bé bú lúc mấy giờ trong ngày, mỗi lần bú bao lâu, hoặc bao nhiêu oz. Đồng thời, họ cũng yêu cầu mình ghi coi bé có mấy lần tã ướt, mấy lần tã dơ. (Tã ướt là bé chỉ tè, tã dơ là bé sản xuất vàng). Theo ước lệ thông thường thì nếu mỗi ngày bé có được 5 - 6 lần tã ướt và 1-2 lần tã dơ thì chứng tỏ bé đã bú đủ lượng sữa bé cần.

Bắt chước bệnh viện, tui lập bảng theo dõi này cho con mỗi ngày suốt 6 tháng đầu đời

12. Cho con bú bình

Dù bạn quyết định nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn thì cũng nên tập cho bé bú sữa mẹ trong bình từ sớm. Được vậy, sau này khi cai sữa mẹ cũng dễ dàng cho cả 2 mẹ con hơn.

Và khi đã cho con bú bình, bạn sẽ quản lý được chính xác lượng sữa con bú mỗi ngày. Thường thì bác sĩ của con sẽ cho bạn bé ở giai đoạn nào thì bé cần bao nhiêu sữa mỗi ngày đêm. Nếu bạn sử dụng bạn theo dõi chuyện ăn uống và tiêu tiểu của con thì bạn sẽ không phải băn khoan không biết con mình bú có đủ không vv ... 

12. Tăng lượng sữa mỗi lần bú:

Thường thì cứ sau một thời gian thấy con bú hết 1 bình sữa rất nhanh, tui hay "len lén" tăng thêm chừng 1/2 oz cho 1 cữ bú. Bé sẽ mất chừng vài ngày hoặc lâu hơn để thật sự bú hết khẩu phần mới. Nhưng bé sẽ quen và bú hết bình rất nhanh. Vài tháng sau, tui lại tăng ... Thành ra, tới 6 tháng tuổi thì con đã bú được mỗi cữ 1 bình 8oz. Bé bú no, sẽ ngủ say, và chơi ngoan, ít quấy khóc hay mè nheo với mẹ.

13. Cho con ăn dặm

Theo lý thuyết thì bạn chỉ nên cho bé ăn dặm khi đã 6 tháng tuổi. Nhưng nếu bé chưa tới 6 tháng (Nhưng cũng phải hơn 5 tháng) mà bạn thấy cổ bé đã cứng, bé tự giữ đầu đứng được mà không cần ban đỡ, thì cũng có thể bắt đầu cho bé ăn dặm chút cereal. Có thể bắt đầu bằng công thức rất loãng, rồi đặc lên từ từ.

Tuy nhiên, nguyên tắc là trong suốt năm đầu tiên, bé vẫn cần sữa mẹ hoặc sữa công thức nhiều hơn là cần thức ăn dặm. Vì vậy, nếu bé ăn dặm và vẫn bú đủ sữa thì tốt. còn nếu bé ăn dặm xong lại bú ít sữa đi thì bạn nên ngừng cho con ăn dặm. Cái này là chính Nutritionist của hãng Gerber biểu tui á! ồi đó, khi tui cho TN ăn cereal, nàng ăn hăng say lắm, nhưng lại bớt sữa lại. Tui gọi lên hỏi họ, họ biểu phải ngưng cereal lại! :)

Tính viết ngắn thôi, mà rốt cuộc dài bi dai rồi mà vẫn chưa xong ...  Thôi, tui cứ tạm post cái phần này lên trước hen. Phần sau, dành cho các bà mẹ sinh con lần thứ hai khi con đầu lòng còn nhỏ xíu, hẹn vài bữa nữa hen!