đó đang sửa soạn lên đường.
Sách có câu “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Câu này áp dụng đâu cũng hợp lý, mà hình như câu này áp dụng cho “trận … nghề” của người đi Mỹ định cư càng hợp hơn. Bởi dù cho đi Mỹ định cư chỉ là 1 cuộc “chuyển chỗ ở” bình thường thôi thì đó cũng là 1 cái chuyển tới nửa vòng trái đất, đến 1 nơi xa lắc xa lơ nhà cũ của mình cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng! Xã hội, ngôn ngữ , văn hóa, chính quyền vv… cái gì cũng khác xa! Hổng biết “người” có những cơ hội gì dành cho ta, có cản trở gì đối với ta thì làm sao ra trận? Biết người rồi, mà không biết ta có hoàn cảnh, điều kiện như thế nào, khả năng ra sao … thì chắc cũng khó lòng mà “thắng”…
Trong bài trước, người viết đã cố gắng phác họa sơ vài nét về “thị trường nghề nghiệp” ở Mỹ, coi như những thông tin chung chung nhất để “biết người”. Ở từng tiểu bang, từng thành phố, thực tế chắc chắn sẽ khác hơn, đòi hỏi người mới đến phải tự nghiên cứu thêm. Còn việc “biết ta”, chắc chỉ có mỗi người mới tự nhìn lại hoàn cảnh riêng của mình để biết mình “có gì” …
- Tình trạng gia đình: Độc thân hay đã kết hôn, qua Mỹ sống với chồng/vợ hoặc với cha mẹ, anh chị, ở riêng hay sống chung đại gia đình, có con nhỏ hay không, con còn nhỏ xíu hay đã đi học, có ai phụ giúp gì không hay sẽ phải hoàn toàn tự lực cánh sinh vv…
- Điều kiện tài chính: Có “vốn liếng” gì ở VN đem qua không, có bắt buộc phải đi làm ngay/sớm để lo kinh tế gia đình hay không, nếu có thể chịu được 1 thời gian không đi làm thì trong bao lâu…
- Trình độ học vấn và/hoặc kinh nghiệm chuyên môn: Ở VN đã có nghề nghiệp gì trước chưa, nghề đó qua Mỹ có tiếp tục được không, trình độ Anh văn ở mức nào (chỉ nghe nói giao tiếp, đã đọc viết được kha khá, sử dụng lưu loát trong công việc, có thể nghiên cứu vv…); học vấn ở VN đến đâu (chỉ biết đọc biết viết, hay tốt
nghiệp phổ thông, cao đẳng, đại học vv…). Nếu đã hơi hơi có tuổi (hơn 30 – 40 chẳng hạn) thì còn học “vô” nữa không vv…
Nghiêm túc nhìn nhận lại hoàn cảnh của mình ở những điểm mấu chốt đó rồi, người ta sơ bộ sẽ có thể vạch ra cho mình hướng đi cơ bản nhất
- Sẽ học nghề hay học văn hóa?
- Nếu học văn hóa thì liệu có thể tập trung chỉ học thôi không? Hay sẽ phải vừa làm thêm vừa học?
Xin phép không bàn tới chuyện ai ở hoàn cảnh nào nên chọn hướng đi nào. Trong phạm vi hiểu biết hạn hẹp của mình, người viết chỉ dám nêu ra vài chọn lựa dưới đây:
· Học nghề: Thật ra, không phải nghề gì có ở Mỹ thì cũng có thể học trước ở VN. Và ngược lại, cũng không phải nghề nào học ở VN qua Mỹ cũng làm được. Có chăng, bạn chỉ có thể học trước cho biết làm, cho quen tay quen chân, để khi qua Mỹ cũng
đỡ phần bỡ ngỡ thôi.
o Nghề nail, uốn tóc & massage: Nếu dự tính theo nghề này khi qua Mỹ, có lẽ bạn chỉ nên học trước ở VN để làm cho quen. Chứ khi qua Mỹ thì dù đã có lành nghề tới đâu, bạn cũng phải học đủ giờ, thi đủ bài mới lấy được giấy phép hành nghề. Có điều, ai đã quen tay làm ở VN thì khi đã có giấy phép, ra ngoài làm sẽ dễ lên tay nghề hơn, khả năng có thu nhập cao cũng nhiều hơn
o Nghề may: Mở 1 cái tiệm may ở Mỹ thì không chắc đã là 1 thương vụ béo bở, nhưng nếu bạn biết sửa quần áo lành nghề thì bạn có nhiều cơ hội lắm. Như đã nói ở bài trước, người Mỹ đa số mua quần áo may sẵn rồi về đem đi chỉnh lại cho vừa (gọi là alteration). Nếu bạn “trị” được tất cả những thủ thuật để chỉnh sửa quần áo cho vừa vặn: lên/hạ lai, bóp/thả eo/ngực/lưng quần, thay dây kéo, đơm nút, mạng chỗ rách, làm được cho cả áo đầm đắt tiền, quần áo vest vv… thì bạn không lo thiếu khách hàng đâu. Bạn nào dự tính vừa phải đi học, vừa phải làm thêm thì học trước nghề này cũng là một giải pháp hay.
o Nghề nấu ăn: Nếu bạn có khiếu nấu ăn và nhắm mình đủ tài chính, đủ sức mở nhà hàng thì cũng nên học nghề nấu ăn, luyện càng nhiều món ngon càng tốt. Qua đây, bạn có thể khởi nghiệp từ chỗ phụ bếp, rồi sau đó nấu cơm tháng …từ từ mở nhà hàng.
o Nghề mộc: Đóng tủ kệ, bàn ghế vv…
o Nghề sửa chữa nhỏ (sửa cửa, sửa ống nước, đổ xi măng, lót gạch vv…???): Học chuyên 1 món thì có thể hơi khó hành nghề, nhưng nếu bạn làm được hết những bài sửa chữa vặt trong nhà thì ít nhất bạn có thể tự chăm sóc ngôi nhà của
mình, sau nữa là có thể nhận sửa cho người ta.
· Học văn hóa: Lẽ đương nhiên, nếu qua Mỹ trước 18 tuổi thì bạn bắt buộc phải vô học lại trung học. Nhưng nếu bạn đã quá tuổi bắt buộc đến trường, mà vẫn muốn học để lấy bằng cấp của Mỹ thì bạn vẫn có thừa cơ hội. Điều kiện duy nhất bạn bắt buộc phải có là 1 quyết tâm sắt đá: Tôi muốn học! Và để cho cái quyết tâm đó phát huy hết tác dụng giúp bạn vượt mọi khó khăn theo đuổi sự nghiệp học hành thì bạn cũng có thể chuẩn bị 1 số việc trước khi đi:
o Sao y, dịch ra tiếng Anh và công chứng toàn bộ bằng cấp, bảng điểm đã có ở VN: Dù đó chỉ mới là bằng tú tài hay bằng cao đẳng thì bạn cũng cứ chuẩn bị để đem theo. Biết đâu bạn may mắn, bằng cấp của bạn được chấp thuận (toàn
bộ hoặc 1 phần) ở Mỹ thì sao? Bạn sẽ đỡ mất 1 khoản thời gian (và tiền bạc) đáng kể.
o Lên internet, tìm hiểu càng nhiều càng tốt về hệ thống giáo dục, trường lớp ở nơi mình sắp đến. Nếu được thì nhờ người nhà ở Mỹ hỗ trợ thêm, tìm chọn những trường tốt, thích hợp cho mình, coi họ có yêu cầu gì đặc biệt trước
khi đăng ký học không (Có trường đòi TOEFL, TOEIC or TSE, có trường đòi GMAT, hoặc SAT…) Thường thì các kỳ thi GMAT, SAT đều có bài luyện thi online. Có thời gian, bạn cứ nghiên cứu trước các bài luyện thi này, làm thử coi sức mình ra sao, mà cũng là để làm quen với kỳ thi của họ. Như vậy, khi qua tới nơi, muốn đăng ký học, bạn cũng biết trước mình cần phải làm gì
o Học Anh văn: Đây là yếu tố quan trọng nhất, quyết định việc bạn có thể theo được chương trình học mình đã chọn hay không. Và nếu đã quyết định theo học chương trình đại học, cao đẳng, bạn càng nên tranh thủ thời gian ở Việt
§ Kỹ năng nghe: Nghe người Việt nói tiếng Anh không giống như nghe người Mỹ nói tiếng Anh! Nếu bạn chỉ quen nghe giọng của giáo viên VN, 90% là qua đây bạn sẽ không nghe nổi người Mỹ nói
§ Kỹ năng nói: Học với người nước ngoài, bạn sẽ tập được thói quen nói với người nước ngoài, khống chế được sự nhút nhát (nếu có) trong giao tiếp ngoại ngữ
§ Kỹ năng đọc & viết: Tốt nhất là bạn nên đăng ký những chương trình luyện thi TOEFL, TOEIC … để luyện 2 kỹ năng này, cộng luôn khả năng nghe lecture. Bằng không, những chương trình dạy AV khác có thể không trang bị đủ cho bạn kỹ năng đọc được những bài viết với văn phạm chuẩn của textbook, hoặc kỹ năng viết được essay theo yêu cầu của trường ở Mỹ.
Ngoài chuyện học hành, bạn còn nên chuẩn bị thật tốt về mặt tinh thần. Có lẽ phần đông những người chuẩn bị đi Mỹ định cư đều chuẩn bị sẵn tinh thần để đến với xứ sở tự do, miền đất của cơ hội, của tương lai vv… Điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng nếu chỉ như vậy thì không đủ. Chuyến đi đến Mỹ định cư còn mang tới cho bạn và gia đình rất nhiều thử thách nghiệt ngã mà nếu không vững lòng, không có tinh thần “thép”, bạn sẽ dễ dàng bỏ cuộc giữa chừng. Nói “bỏ cuộc” không có nghĩa là bạn sẽ khăn gói quay về VN sống (cũng có, nhưng ít người làm vậy). Mà “bỏ cuộc”, ở đây, có thể là bạn sẽ từ bỏ hết những dự định tốt đẹp đã có, chấp nhận cuộc sống tạm bợ cho qua kiếp tha hương…
Vậy thì bạn ơi, hãy chuẩn bị cho mình 1 tinh thần thật vững vàng, rằng “cho dù có xảy ra chuyện gì tối tệ đền đâu (mà sự thật thì chuyện tệ hại gì cũng có thể xảy ra trong những năm tháng đầu tiên nơi xứ người…) thì mình cũng sẽ phải bình tâm, vững trí mà tìm cách giải quyết. Nhất định không buông xuôi!”
“Sắm sửa” được cho mình 2 điều cơ bản đó (chuyện học hành/nghề nghiệp & tinh thần) cho hành trang trước khi đi, tin rằng bạn sẽ đứng vững và đi tốt con đường mình đã chọn. Dù là thời gian đầu của cuộc sống mới nơi xứ người sẽ đầy dẫy những cú sốc có thể làm bạn tối tăm mặt mày…
Bai viet MA hay, neu ai sap di ma doc bai nay cua MA chac se do soc hon.. nhung khi da di roi ma chua chuan bi het thi tuy moi truong cung phai boi de ma hoa nhap ..
ReplyDeleteChị viết hay ghê :))
ReplyDeleteNếu hơn 10 năm trước có blog... nếu em đọc được bài này... thì đời em đâu có "lận đận" như hôm nay ...
ReplyDeleteCho em xin có ý kiến :) Nếu chọn con đường học vấn bắt đầu từ community college thì chỉ cần học Anh Văn cho giỏi. Học graduate school thì cần học thi GMAT hoặc GRE tùy ngành. Còn SAT nếu mình không học highschool bên này thì 99.9% là không cần.
ReplyDeletenói túm lợi, có đc tiền bạc, đầu óc, tình trạng gia đình tốt là 3 việc nhiều khi ngoài tầm tay con người, muốn có cũng kg đc. Dù học hay làm công việc chân tay hay công việc đầu óc đều đòi hỏi giống nhau hết - ý chí và siêng năng. Đó là hành trang cần và đủ cho cs sống mới, môi trường mới á!!!
ReplyDeleteBai viet nay hay va bo ich qua chi oi, chac em print 1 ban de treo truoc ban hoc de lam dong luc phan dau moi duoc :)
ReplyDeleteThoi lo an phan lam ba` chu di chi oi, co phuoc thi cu huong di ^^
ReplyDeleteBài bạn viết hay quá... xin thực lòng khen... Sẽ có ích cho rất nhiều người, nhất là những ai vốn nhìn Mỹ như thiên đường... Có một sự thật không thể phủ nhận là "Thời gian đầu của cuộc sống mới nơi xứ người sẽ đầy dẫy những cú sốc có thể làm bạn tối tăm mặt mày…", còn thì thời gian đầu đó, kéo dài hay qua mau sẽ phụ thuộc vào ý chí và sự siêng năng của từng người...
ReplyDeleteCám ơn bạn rất nhiều vì đã chia sẻ một bài viết hay và hữu ích...
hoan hô tập 3 !! chờ tập 4
ReplyDeleteCám ơn Chị vì thông tin hửu ích! Bài viết rất hay!
ReplyDeletechị MA phải là nhà báo mới đúng. Chị viết rất có nghề, câu chữ trau chuốt chính xác, đọc vô là thấy cái tâm và phục trí thông minh của chị. Hìhì...
ReplyDeleteEntry chị viết như một nhà báo thực thụ vậy đó, làm em ngưỡng mộ chị quá *_* Em chỉ vô đọc chứ em ko biết tình hình và cuộc sống ở Mĩ ra sao nên em ko dám còm hhee
ReplyDelete@Saddlerock: Thật ra thì nếu chưa đi qua Mỹ, chưa sống ở đây mấy năm nay thì MA cũng đâu biết được những chuyện này, hen P! hihi. Thôi thì, kinh nghiệm bản thân, rút ra được rồi thì chia sẻ cho người sắp... qua ải vậy mà!
ReplyDelete@mlan238: Cám ơn mẹ Kat, nhưng bài này còn thiếu sót nhiều
@mai01anh: Chủ tiệm mà còn "lận đận" nữa hả bồ tèo?
@Ái: ủa, vậy hả bà? Hihi, ai biết đâu nà! Tại hồi tui mới qua, đi hỏi trong North Harris, nó bắt thi SAT (Nhưng Texas thì kêu bằng THEA). Tui cũng bon chen đi thi. Làm một lèo 3 phần thi từ sáng tới chiều, sém xỉu! Tới hồi cầm cái kết quả trong tay thì cũng có hình siêu âm khám thai lần đầu ... dẹp mộng luôn! hehehe! Thanks for your input!
@Ngọc: Ừa, thì nếu lỡ hổng có gì ngoài ý chí với siêng năng thì đành phải có nhiêu xài nhiêu thôi. Nhưng nếu có được 1 vài cái hỗ trợ, mà lại không biết để tận dụng, thì uổng chứ hen!
@Vi: Chị cố tình viết mấy bài này là để dành cho người sắp sửa đi. Nhưng nếu người đã qua đây rồi, như em, mà cũng thấy bổ ích thì chị cũng mừng. hihi. Ráng nhe em. Đường của em đi còn hơi dài, nhưng mà ráng hết sức thì sẽ đi tới đích ha cưng!
@bonbonvame: Đúng đó bạn. "Thời gian đầu" đó qua lâu hay mau là tùy ý chí của từng người, bạn ha!
@zZ: Bạn cứ bìn tĩn xíp hàng nhé! ack ack
@duongtochau: Cám ơn bạn
@Hà: Trời! Chị mà là nhà báo thì chắc bị treo niêu sớm em ơi ...
@Trâm: Còm tới 2 câu mà còn nói hổng dám còm! :DDD
wow thong tin that huu ich cho nhung nguoi sap sang
ReplyDeleteTHEA tương đương nhưng khác SAT đó mẹ nó ơi. Mà cũng không cần take 2 cái này nếu đã có bằng highschool và học xong lớp English Comp I ở college.
ReplyDeletevài năm sống nơi xứ người , chị có nhiều kinh nghiệm lắm, và rất cám ơn chị đã chia sẻ cùng mọi người !
ReplyDeleteCảm ơn chị nhé.Chị viết cảm nhận cho người sắp sang bổ ích quá vì chị đã ở đây và nhìn nhận ra nhiều thứ phải học trước mắt để chia xẻ với mọi người.
ReplyDeleteđúng là kinh nghiệm của người đi trước này rất quý giá và đáng trân trọng hơn là chị chia sẻ điều đó cho rất nhiều người đi sau :)
ReplyDelete@Rachel: Chị cũng ráng sức già lắm mới gõ được mấy bài này em ơi :)
ReplyDelete@Ái: Dzụ này tui cũng hổng rành lắm bà ui (Đâu có phước đi học đâu mà biết hichic)
@Phoenix: Chỉ là những quan sát và nhận xét chủ quan thôi, chứ kinh nghiệm thì chưa có nhiều đâu bạn ơi. Cám ơn bạn đã ghé nhà
@Mebinhan: Ừ, vì hồi chị mới qua, chị từng ước gì đã có ai đó nói với mình những điều này trước khi mình đi ... cho nên giờ chị ráng nói ra, coi ai "xài" được thì xài vậy mà
@Moon: Chị cũng mong có thể giúp được những người đi sau, dù chỉ là chút chia sẻ này thôi...
Tui cũng không biết nhiều đâu. Tại số tui lận đận, chồng tha lôi hết tiểu bang này đến tiểu bang khác, nên cứ phải chuyển trường, rồi bị đòi test tùm lum nên nhằm cái tui biết thì nói thôi à. Quan trọng là bà đã ngồi thu thập lại tất cả và chia sẻ cho mọi người, cái đó mới đáng quý! :x
ReplyDeletecho mình thêm tí, nếu không có highschool bên này thì chỉ start ở community college là dễ nhất nếu muốn học có degree. Tùy trường nhưng đa số hiện nay nó đòi Compass test gồm 3 môn: đọc, viết và toán. Mỗi môn phải từ 81 điểm trở lên mới pass và được lấy lớp credit ở college học, nếu không đủ điểm thì học mấy lớp pre-college rồi cuối mùa làm test lại chừng nào pass thì thôi. Cua thì luôn phản đối việc học ESL, tại thấy tốn $ và tốn thì giờ mà chẳng học được gì, thà lấy test để biết khả năng của mình và lấy lớp học theo program mình muốn cho rõ ràng tiết kiệm thời gian. Nhưng nói chung chỉ đúng với những ai muốn thật sự học kìa, chứ với những người chỉ cần ra đường hoặc đi học English cho vui thì không hen :D
ReplyDeleteCái đó kiu bằng "kinh nghiệm chiến trường" đó hen! hehehe
ReplyDeleteĐúng đó chị Cua. MA thấy muốn theo học College mà còn phải học ESL thì có vô College cũng đâu làm sao theo nổi??? MA có bà chị quen, học ESL rồi vô college... Bả qua trước MA 11 năm, mà MA qua được 3 năm sau bả vẫn chưa lấy được cái AA nào ... Rốt cuộc, bỏ luôn ... bó tay!
ReplyDeleteÀ chắc tại bà set for everyone nên bị leak ra ngòai đó!
ReplyDeleteƠ giờ tui mới thấy cái này nghen! Sao lại phản đối ESL vì nếu chưa đủ trình độ Anh Văn thì không start bằng ESL thử hỏi phải start bằng cái gì đây nhỉ!? Chồng tui qua Mỹ cũng start bằng 2 lớp ESL, 8 năm sau có Ph.D. Tui qua Mỹ start bằng English 101 ngay lập tức mà gần 10 năm chưa có nổi cái BS nữa nè!
ReplyDeleteÝ tui là học ESL cho xong đi rồi hẵng vô college đó bà! :) Chứ vô college rồi mới loay hoay ESL thì làm sao hiểu bài?
ReplyDeleteÀ tui đọc cái còm ở trên, có nói là đừng học ESL cho tốn tiền đó mà. Người ta không đủ trình độ Anh Văn để học composition nhưng đủ để học các môn khác thì vẫn ok mà. Thật ra lúc AX tui học ESL là học 2 lớp ESL song song với 1 lớp math, 1 lớp elective và 2 lớp general education vì khi thi placement test thì họ cho học như vậy. Hết mùa đó thì lên English Compositon rồi đi tiếp. Nghĩa là có khỏang thời gian vừa học college vừa học ESL đó. Lúc tui học ở community college thấy có rất nhiều người cũng học như vậy.
ReplyDeleteCó thể mỗi nơi mỗi khác, không phải ai cũng có basic để học được như ráo sư nhà bà đâu. Tui từng học ESL ở TX lúc mới ngơ ngáo qua Mỹ và nhìn lại thấy chả học được gì, viết chả ra viết, nói cũng chả ra nói vì toàn dân tứ xứ ngọng như mình. Thầy cô giáo dạy ESL cũng toàn người nước ngoài. Từ ngày tui học 1 lớp English pre-college trước khi vô Com 101 tui mới thấy đỡ điếc. Vì vậy tui khuyên những ai ở TX không nên học chương trình ESL, vừa tốn thì giờ và tốn tiền nếu muốn học có degree đàng hoàng. Chỉ cần lấy test để được xếp vô mấy lớp pre-college học bài bản theo trình độ của mỗi người, lớp có credit đàng hoàng và luyện cho mình học quen theo kiểu đọc và viết ở college. Sau những lớp đó phải test lại lần nữa nếu đủ điểm sẽ được học theo college degree plan. Túm lại, nếu chưa đủ trình độ Eng, thì nên theo mấy lớp pre-college học đàng hoàng hơn ESL nhiều.
ReplyDeleteVậy là tui hiểu lầm. Ý tui là ESL ở pre-college đó, ESL mà chuẩn bị để vào college á, tuy có credits nhưng vẫn count là ESL và không transfer. Còn ESL khác thì tui không biết. Ông chồng tui lúc mới qua Mỹ thì chỉ biết tiếng Anh bập bẹ do 1 năm ở đảo thôi, chứ bên VN ở kinh tế mới từ 1975 đến lớn vô SG học đại học thì làm gì có tiếng Anh mà học :D Mấy ông bạn ổng dân vượt biên ai cũng qua Mỹ học ESL từ lớp thấp tè lên không à. Ý là ESL trong college prep. á.
ReplyDelete